Eetstoornis? Dat klinkt wel heftig. Er zijn allerhande eetstoornissen en het lijken er steeds meer te worden, volgens de meest recente versie van het standaard boek der Mentale Stoornissen, dat in de reguliere Geestelijke Gezondheidszorg gehanteerd wordt.

Eetstoornis volgens de DSM-5

De letters DSM staan voor Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. Het is het Handboek voor de classificatie van psychische stoornissen (DSM-5®). Het is in de jaren 70 overgewaaid vanuit Amerika en wordt in de Nederlandse geestelijke gezondheidszorg en in het onderwijs, volledig als leidraad gebruikt. Dat betekent dat iedereen moest bijscholen om de diagnoses, zoals ze hier beschreven zijn, te leren. En er wordt van je verwacht dat je volgens deze richtlijnen denkt en handelt. Zelf heb ik ook de bijscholing gedaan. Ik begrijp de richtlijnen en plaats graag een kritische kanttekening bij de aanpak van eetproblemen.

Probleem of ziekte?

In de DSM-5 worden alle eetstoornissen als een psychische ziekte beschouwt en wordt uitsluitend gesproken over ‘patiënten’. Terwijl ik in mijn praktijk allerlei mensen zie, die een eetprobleem hebben, wat betekent dat ze te veel eten of te weinig, zich volproppen of uithongeren, zichzelf forceren tot braken of laxeren en veel bezig zijn met al dan niet eten, maar ze vinden zichzelf niet ziek.

Buiten dat probleem functioneren ze op andere terreinen vaak prima, maar ze zoeken wel hulp bij het eetprobleem.

Volgens mij hebben ze een probleem en is er een reden voor. Dat klinkt toch net even anders dan het hebben van een psychische ziekte.

Boulimia nervosa

Bij een patiënt met boulimia nervosa treden er herhaalde eetbuien op, waarbij iemand in korte tijd buitensporig veel eet zonder zich te kunnen beheersen. Tevens is er sprake van een overdreven bezorgdheid over uiterlijk en gewicht. Om die reden proberen patiënten met boulimia nervosa hun eetbuien te compenseren in een poging het gewicht op peil te houden. Dit kan gebeuren door tussendoor streng te vasten, overdreven fysieke inspanning en/of purgeergedrag na elke eetbui. Het gewicht blijft schommelen, vaak binnen redelijke grenzen, waardoor het niet al te veel opvalt voor de omgeving.

anorexia, boulimia, eetstoornis, eetprobleem, afvallen, aankomen, braken, laxeren, gezond denken

Anorexia nervosa

Er zijn 2 typen Anorexia nervosa:

1) Patiënten met het restrictieve type anorexia nervosa houden het gewicht onder controle door weinig te eten.

2) Patiënten met het eetbuien-/purgerende type anorexia maken gebruik van zelf-uitgelokt braken en laxeermiddelen (purgeren) om het gewicht laag te houden. Vaak vertonen ze dan tussendoor ook eetbuien.

Anorexiapatiënten zoeken zelden zelf hulp, omdat ze zelf niet vinden dat ze ziek zijn. Als ze wel zelf hulp zoeken, komt dat meestal doordat zij onder de somatische en psychische gevolgen van de uithongering lijden. Anorexia nervosa komt vooral voor bij meisjes rond en na de puberteit.

Tegenwoordig worden bij eetproblemen nogal eens antidepressiva voorgeschreven. Deze hormonen of hormoon beïnvloedende stoffen zorgen ervoor dat gevoelens niet meer gevoeld worden. Je kunt snel wennen aan dergelijke middelen en hebt er dan steeds meer van nodig voor hetzelfde effect. Voor je het weet geloof je dat je niet meer zonder kunt en ik hoor in mijn praktijk vaak dat mensen er wel vanaf willen, maar toch nog maar iedere dag een beetje nemen, uit angst om weer meer te gaan voelen. Tegelijk lijden ze aan matheid, chronische vermoeidheid en slaperigheid.

Ik zal nooit iemand adviseren om met het slikken van welke medicatie dan ook te stoppen, want ik ben daar niet toe bevoegd. Maar ik luister naar de mensen die mijn praktijk bezoeken en vind het zorgwekkend.

Cognitieve gedragstherapie

Het advies dat haast standaard gegeven wordt bij eetstoornissen is cognitieve gedragstherapie, gericht op gedrag, dus op het eten, niet eten, meer eten, minder eten, anders eten. En volgens mij moet je het daar nu net even niet over hebben als je erachter wilt komen wat er onder het eetprobleem ligt. Met andere woorden: wat is er gebeurd en gedacht voordat er zich een eetprobleem ontwikkelde.

Hoe ontstaat een eetstoornis?

En hiervoor citeer ik nogmaals de DSM-5:

1) Er ontstaan problemen in het ontwikkelen van de eigen identiteit en het leren zich thuis te voelen in het eigen lichaam.
2) Het gevoel van minderwaardigheid probeert men te compenseren door een perfectionistische houding. Ook ten opzichte van het eigen uiterlijk.
3) Ontevredenheid over de lichaamsvormen monden uit in een vermageringspoging.
4) De vermageringspogingen veranderen in overdreven dieet-gedrag.
5) De biologische regulering van honger en verzadiging raakt verstoord en dit kan leiden tot een eetstoornis.
6) Als er niet wordt ingegrepen, ontstaat een vicieuze cirkel door de verstorende invloed van het hongeren op de spijsvertering en bepaalde hersenfuncties.
7) Deze kringloop wordt versterkt door psychologische (prikkelbaarheid, stemmingswisselingen en een groeiende obsessie met eten) en sociale (de omgeving poogt het eetgedrag in goede banen te leiden waardoor de patiënt zich terugtrekt) factoren.

Cognitieve therapie is erop gericht om onredelijke gedachten over lichaam, voeding en gewicht te corrigeren en het zelfbeeld te verbeteren.

Onredelijke gedachten

Wanneer zijn jouw gedachten onredelijk? Wie bepaalt wat onredelijke gedachten zijn? Vanuit het gekozen perspectief is iedere gedachte redelijk. Of juist niet.

Hoe kan de therapeut beoordelen wat onredelijk is

  • als je zelf niet weet waarom je jezelf volpropt, terwijl je geen honger hebt?
  • als je super ontevreden bent over je overgewicht, maar toch dooreet?
  • of als je te mager bent, maar geen hap door je keel krijgt?

Dat is onredelijk en dat weet je zelf ook wel. Maar je bent wanhopig, dus je probeert nog maar eens een dieet of therapie.

Bij patiënten met anorexia nervosa wordt in eerste instantie gefocust op gewichtstoename. Gedragstherapie focust zich bij anorexia op stapsgewijs leren omgaan met toename in het lichaamsgewicht (exposure behandeling). Antidepressiva geven geen directe verbetering bij anorexia nervosa en worden alleen voorgeschreven als de anorexiapatiënt na gewichtstoename nog steeds last heeft van depressieve gevoelens.

Natuurlijk vergroot je de kans op depressieve gevoelens als je iemand met anorexia in gewicht laat toenemen als je de onderliggende oorzaak (pijn) niet wegneemt. En dan ga je antidepressiva geven?

Bij boulimia nervosa wordt gefocust op het herstel van een normaal eetpatroon. Gedragstherapie richt zich op het binnen houden van voedsel en het vermijden van eetbuien. Antidepressiva kunnen worden voorgeschreven, omdat deze (in ieder geval voor een korte periode) voor verbetering kunnen zorgen.

Wat is een ‘normaal’ eetpatroon? Bruine boterham met kaas? Wie weet dat nog?
Is zuivel wel zo goed voor ons? Of groente, aardappelen en vlees? Wie eet dat nog?
Wat is NORMAAL? En wie bepaalt dat?

Behandeling eetstoornissen

Te vaak worden eetstoornissen aangepakt door veel aandacht te besteden aan het wel of niet eten. Soms worden jongeren zelfs gedwongen te eten. Ik ervaar in mijn dagelijks werk dat het ontstaan van eetproblemen in eerste instantie helemaal niets met eten te maken heeft. En daarom behandel ik iemand met een eetstoornis in principe niet anders dan anderen.

Ik ga op zoek, ik stel vragen en ik luister. Ieder mens is anders, uniek en interessant. Ongeacht de stoornis, ziekte of het probleem, waarmee iemand komt, ik luister. En zo vinden we samen verbanden, herinneringen, conclusies, overtuigingen over jezelf, over jouw problemen en over het leven. En die zijn te veranderen voor ieder die dat werkelijk wil. Eigenlijk vinden we ‘programma’s’, die ik je help loslaten en die vervangen worden door andere programma’s, waarmee je beter gaat functioneren op alle niveaus. Hierbij gebruik ik tapping en dat leer ik je.

In individuele sessies help ik mensen, maar ook werk ik met groepen, waarin mensen met uiteenlopende eetproblemen bij elkaar komen. Daarin leer ik hen ontspanningstechnieken, zoals tapping en zelfhypnose. Deze groepen zijn laagdrempelig en toegankelijk voor ieder die een probleem heeft rond eten en vindt dat hij of zij er te veel tijd aan besteed.

GRATIS 5 stress RELEASE tips!
dit veld niet invullen s.v.p.

Leave a Comment

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.